ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
English meaning
Sri Guru Granth Sahib Ji
ਹੁਕਮਨਾਮਾ • 6 August 2026
Hukamnama Sahib
Sri Harmandir Sahib Hukamnama archive, subject to source availability.
ੴ
Approach the Hukamnama with humility and reflection. Translation supports understanding but does not replace engagement with Gurbani.
ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲ
English meaning
Raag Bilaaval
ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੧
bilaaval mahalaa teejaa ghar pehilaa
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਬਿਲਾਵਲ ਤੀਜੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
English meaning
Bilaaval, Third Mehla, First House:
हिंदी अर्थ
बिलावलु महला ३ घरु १
ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ikOankaar satigur prasaadh ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
English meaning
One Universal Creator God. By The Grace Of The True Guru:
हिंदी अर्थ
ੴ सतिगुर प्रसादि ॥
ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਖਾਇਆ ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਸੋਇਆ ਧ੍ਰਿਗੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਕਾਪੜੁ ਅੰਗਿ ਚੜਾਇਆ ॥
dhirag dhirag khaiaa dhirag dhirag soiaa dhirag dhirag kaapaR a(n)g chaRaiaa ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
(ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ) ਖਾਣਾ ਫਿਟਕਾਰ-ਜੋਗ ਹੈ, ਸੌਣਾ (ਸੁਖ-ਆਰਾਮ) ਫਿਟਕਾਰ-ਜੋਗ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਉਤੇ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣਾ ਫਿਟਕਾਰ-ਜੋਗ ਹੈ ।
English meaning
Cursed, cursed is the food; cursed, cursed is the sleep; cursed, cursed are the clothes worn on the body.
हिंदी अर्थ
(मनुष्य का सब कुछ) खाना धिक्कार-योग्य है।सोना (सुख-आराम) धिक्कार-योग्य है।शरीर पर कपड़ा पहनना धिक्कार-योग्य है।
ਧ੍ਰਿਗੁ ਸਰੀਰੁ ਕੁਟੰਬ ਸਹਿਤ ਸਿਉ ਜਿਤੁ ਹੁਣਿ ਖਸਮੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥
dhirag sareer kuTa(n)b sahit siau jit hun khasam na paiaa ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਹੇ ਭਾਈ! ਜੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਖਸਮ-ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਫਿਟਕਾਰ-ਜੋਗ ਹੈ, (ਨੱਕ ਕੰਨ ਅੱਖਾਂ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ) ਪਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਫਿਟਕਾਰ-ਜੋਗ ਹੈ ।
English meaning
Cursed is the body, along with family and friends, when one does not find his Lord and Master in this life.
हिंदी अर्थ
हे भाई ! अगर इस शरीर के द्वारा इस जनम में पति-प्रभू का मिलाप हासिल नहीं किया। तो यह शरीर धिक्कार-योग्य है।(नाक-कान-आँखों आदि सारे) परिवार समेत धिक्कार-योग्य है।
ਪਉੜੀ ਛੁੜਕੀ ਫਿਰਿ ਹਾਥਿ ਨ ਆਵੈ ਅਹਿਲਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥੧॥
pauRee chhuRakee fir haath na aavai ahilaa janam gavaiaa ||1||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
(ਹੇ ਭਾਈ! ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪੌੜੀ ਹੈ) ਜੇ ਇਹ ਪੌੜੀ (ਹੱਥੋਂ) ਨਿਕਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਮੁੜ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ । ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਬੜਾ ਕੀਮਤੀ ਜੀਵਨ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।੧।
English meaning
He misses the step of the ladder, and this opportunity will not come into his hands again; his life is wasted, uselessly. ||1||
हिंदी अर्थ
(हे भाई ! यह मनुष्य का शरीर प्रभू के देश में पहुँचने के लिए सीढ़ी है) अगर यह सीढ़ी (हाथ से) निकल जाए तो दोबारा हाथ में नहीं आती।मनुष्य अपना बहुत ही कीमती जीवन गवा लेता है। 1।
ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਨ ਦੇਈ ਲਿਵ ਲਾਗਣਿ ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਕੇ ਚਰਣ ਵਿਸਾਰੇ ॥
dhoojaa bhaau na dheiee liv laagan jin har ke charan visaare ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਹੇ ਭਾਈ! ਮਾਇਆ ਦਾ ਮੋਹ, ਜਿਸ ਨੇ (ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ) ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨ (ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾਣੇ) ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, (ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ) ਸੁਰਤਿ ਜੋੜਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ ।
English meaning
The love of duality does not allow him to lovingly focus his attention on the Lord; he forgets the Feet of the Lord.
हिंदी अर्थ
हे भाई ! माया का मोह।जिसने (जीवों को) परमात्मा के चरण (मन में बसाने) भुला दिए हैं।(परमात्मा के चरणों में) सुरति जोड़ने नहीं देता।
ਜਗਜੀਵਨ ਦਾਤਾ ਜਨ ਸੇਵਕ ਤੇਰੇ ਤਿਨ ਕੇ ਤੈ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
jagajeevan dhaataa jan sevak tere tin ke tai dhookh nivaare ||1|| rahaau ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ । ਜੇਹੜੇ ਬੰਦੇ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੂੰ (ਮੋਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ) ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ।੧।ਰਹਾਉ।
English meaning
O Life of the World, O Great Giver, you eradicate the sorrows of your humble servants. ||1||Pause||
हिंदी अर्थ
हे प्रभू् ! तू खुद ही जगत को आत्मिक जीवन देने वाला है।जो बँदे तेरे सेवक बनते हैं।उनके तूने (मोह से पैदा होने वाले सारे) दुख दूर कर दिए हैं। 1।रहाउ।
ਤੂ ਦਇਆਲੁ ਦਇਆਪਤਿ ਦਾਤਾ ਕਿਆ ਏਹਿ ਜੰਤ ਵਿਚਾਰੇ ॥
too dhiaal dhiaapat dhaataa kiaa eh ja(n)t vichaare ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ (ਆਪ ਹੀ) ਦਇਆ ਦਾ ਘਰ ਹੈਂ, ਦਇਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ (ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ (ਤੇਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ) ਇਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ।
English meaning
You are Merciful, O Great Giver of Mercy; what are these poor beings?
हिंदी अर्थ
हे प्रभू ! तू (खुद ही) दया का घर है।दया का मालिक है।तू स्वयं ही (अपने चरणों की प्रीत) देने वाला है (तेरे पैदा किए हुए) इन जीवों के वश में कुछ नहीं।
ਮੁਕਤ ਬੰਧ ਸਭਿ ਤੁਝ ਤੇ ਹੋਏ ਐਸਾ ਆਖਿ ਵਖਾਣੇ ॥
mukat ba(n)dh sabh tujh te hoe aaisaa aakh vakhaane ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਤੇਰੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਕਈ ਜੀਵ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਜੀਵ ਮੋਹ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਸਮਝਾਂਦਾ ਹੈ ।
English meaning
All are liberated or placed into bondage by You; this is all one can say.
हिंदी अर्थ
तेरे ही हुकम में ही कई जीव माया के मोह से आजाद हो जाते हैं।कई जीव मोह में बँधे रहते हैं- कोई विरला गुरमुख ही ये बात कह के समझाता है।
ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੋ ਮੁਕਤੁ ਕਹੀਐ ਮਨਮੁਖ ਬੰਧ ਵਿਚਾਰੇ ॥੨॥
gurmukh hovai so mukat kaheeaai manmukh ba(n)dh vichaare ||2||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ।੨।
English meaning
One who becomes Gurmukh is said to be liberated, while the poor self-willed manmukhs are in bondage. ||2||
हिंदी अर्थ
जो मनुष्य गुरू के सन्मुख रहता है वह माया के मोह से आजाद कहा जाता है।पर अपने मन के पीछे चलने वाले बिचारे मोह में बँधे रहते हैं। 2।
ਸੋ ਜਨੁ ਮੁਕਤੁ ਜਿਸੁ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਸਦਾ ਰਹੈ ਹਰਿ ਨਾਲੇ ॥
so jan mukat jis ek liv laagee sadhaa rahai har naale ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ-ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
English meaning
He alone is liberated, who lovingly focuses his attention on the One Lord, always dwelling with the Lord.
हिंदी अर्थ
जिस मनुष्य की सुरति एक प्रभू में जुड़ी रहती है वह मनुष्य मोह से आजाद हो जाता है।वह सदा प्रभू-चरणों में जुड़ा रहता है।
ਤਿਨ ਕੀ ਗਹਣ ਗਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਈ ਸਚੈ ਆਪਿ ਸਵਾਰੇ ॥
tin kee gahan gat kahee na jaiee sachai aap savaare ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ ।
English meaning
His depth and condition cannot be described. The True Lord Himself embellishes him.
हिंदी अर्थ
ऐसे लोगों की गहरी आत्मिक अवस्था को बयान नहीं किया जा सकता।सदा स्थिर रहने वाले प्रभू ने खुद ही उनका जीवन सुंदर बना दिया होता है।पर।
ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣੇ ਸਿ ਮਨਮੁਖ ਕਹੀਅਹਿ ਨਾ ਉਰਵਾਰਿ ਨ ਪਾਰੇ ॥੩॥
bharam bhulaane s manmukh kahe'eeh naa uravaar na paare ||3||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਪਰ ਜੇਹੜੇ ਬੰਦੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਜੀਵਨ-ਰਾਹ ਤੋਂ ਖੁੰਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੰਦੇ ਮਨਮੁਖ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ਉਹ ਨਾਹ ਉਰਲੇ ਪਾਸੇ ਜੋਗੇ ਅਤੇ ਨਾਹ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਜੋਗੇ ।੩।
English meaning
Those who wander around, deluded by doubt, are called manmukhs; they are neither on this side, nor on the other side. ||3||
हिंदी अर्थ
जो लोग माया की भटकना में पड़ कर जीवन-राह से टूटे रहते हैं।वे लोग मनमुख कहे जाते हैं (वे माया के मोह के समुंद्र में डूबे रहते हैं) वे ना इस पार के लायक ना ही उस पार लांघने के काबिल। 3।
ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋਈ ਜਨੁ ਪਾਏ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਸਮੑਾਲੇ ॥
jis no nadhar kare soiee jan paae gur kaa sabadh sam(h)aale ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
(ਪਰ ਜੀਵ ਦੇ ਕੀਹ ਵੱਸ?) ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ (ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ।
English meaning
That humble being, who is blessed by the Lord's Glance of Grace obtains Him, and contemplates the Word of the Guru's Shabad.
हिंदी अर्थ
(पर।जीव के भी क्या वश। ) जिस मनुष्य पर प्रभू मेहर की निगाह करता है वही मनुष्य (गुरू का शबद) प्राप्त करता है।वह मनुष्य गुरू के शबद को अपने हृदय में संभाल के रखता है।
ਹਰਿ ਜਨ ਮਾਇਆ ਮਾਹਿ ਨਿਸਤਾਰੇ ॥
har jan maiaa maeh nisataare ||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
(ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਵਿਚ (ਰੱਖ ਕੇ ਭੀ, ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ) ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ।
English meaning
In the midst of Maya, the Lord's servant is emancipated.
हिंदी अर्थ
(इसी तरह) प्रभू अपने सेवकों को माया में (रख के भी।मोह के समुंद्र से) पार लंघा लेता है।
ਨਾਨਕ ਭਾਗੁ ਹੋਵੈ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਕਾਲਹਿ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰੇ ॥੪॥੧॥
naanak bhaag hovai jis masatak kaaleh maar bidhaare ||4||1||
ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਥ
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਭਾਗ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ) ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ।੪।੧।
English meaning
O Nanak, one who has such destiny inscribed upon his forehead, conquers and destroys death. ||4||1||
हिंदी अर्थ
हे नानक ! जिस मनुष्य के माथे के भाग्य जाग उठते हैं।वह (अपने अंदर से) आत्मिक मौत को मार के खत्म कर देता है। 4। 1।